Oorlog & speelgoed Het Belgisch speelgoed van 14-18

Een stuk speelgoed is een ludiek voorwerp, dat getuigt van creativiteit en dat gericht is op het leven. Oorlog is net het tegenovergestelde. Oorlog is actie en beweging, maar gericht op vernietiging en dood.


Het Belgisch speelgoed van 14-18

Het speelgoed van de Eerste Wereldoorlog, dat gefabriceerd werd in een bezet België, vertegenwoordigt een belangrijk erfgoed. De industrie van een land dat op een lager pitje draaide, de plunderingen door de bezetter en de stelselmatige rantsoenering van de grondstoffen dwingen het Belgisch volk ertoe om gewiekst te zijn en een heel systeem van onderlinge hulp uit te bouwen. Goede werken, zoals de Union patriotique des femmes belges die aanvankelijk vooral de nood van gebrekkigen en gevangenen lenigde, delen voedingswaren en kleding uit en verstrekken zorgen, maar brengen ook speelgoed (Œuvre belge du Jouet) naar gezinnen in nood. Kunstenaars en ambachtslui ontwerpen en creëren speelgoed uit hout, vodden of papierstuc voor allerlei fabrieken van speelgoed en spelletjes in het hele land: Fa-Be-Jo (Fabrique belge de Jouets) en Le Jouet Belge in Brussel, Le Jouet Liégeois in Luik, Remdeo in Leuven. Deze drie steden zijn de bakermatten van deze nieuwe manufacturen.

Het voorbeeld van het speelgoed tijdens de oorlogsperiode is een heel bijzonder aspect van de tentoonstelling. Amédée Lynen – een schilder die erkenning genoot voor zijn tekeningen en schilderijen van dagelijkse taferelen – tekende tal van legers uit vooraleer ze uit hout werden vervaardigd. De bezoeker kan de blik laten gaan over de tekeningen van Lynen en het speelgoed dat volgens zijn modellen werd vervaardigd. De tentoonstelling ‘Oorlog en Speelgoed’ beperkt zich echter niet tot de uitstalling van soldaatjes. Er zijn ook tal van ‘levensechte’ locaties in miniatuur te zien, zoals het begijnhof van Diksmuide, met daarnaast decorelementen en figuurtjes van hout (een hoeve, een kermis, kar en paard), net als poppen en gezelschapsspelen. Het Belgisch speelgoed in tijden van oorlog is op de eerste plaats vredelievend speelgoed, dat kinderen enkele ogenblikken of uren lang de dagelijkse problemen doet vergeten.

“Het houten speelgoed dat tijdens de ‘Groote Oorlog’ door de vaderlandslievende werken werd gefabriceerd, is niet zo gemakkelijk terug te vinden. De belangstelling voor oud speelgoed is vrij recent en ging eerst vooral naar het speelgoed uit staalplaat dat sierlijker werd gevonden. Daarna ging er steeds meer aandacht naar de grote merken. Stilaan ontwikkelde zich een markt, die niet helemaal ontsnapte aan speculatie.”

“Houten speelgoed was lange tijd niet erg in trek en viel enkel in de smaak bij de liefhebbers van hun design en hun valse eenvoud. Bovendien is het houten speelgoed uit de oorlog ook enigszins gevoelsgeladen. Achter die voorwerpen schuilen mannen die de projecten bedachten en ontwierpen voor de ploegen van vrijwilligers die het werk moesten verdelen over de werkkrachten, namelijk de soldaten die tijdens de gevechten gewond raakten.” (Paul Herman, Les Petits soldats de la Grande Guerre).

Met de uitbouw van een nieuwe ambachtelijke speelgoedindustrie in het land slagen de Belgen erin om werkgelegenheid te scheppen en de liefdadigheidswerken te financieren. Zo maken ze een lange neus tegen de bezetter, door werkkrachten van hem af te snoepen en een micro-economie te ontwikkelen die de Duitse speelgoedproductie moest vervangen, die vóór de gebeurtenissen erg sterk was.

 

(c) Rémi Desmots (photos)

presse 01.smallpresse 01.smallpresse 01.smallpresse 01.smallpresse 01.smallpresse 01.smallpresse 01.small

Infos

Date : 2014-02-06
End date : 2014-11-19
Expositions
Oorlog & speelgoed Het Belgisch speelgoed van 14-18

Het Autrique huis

Adres

Haachtsesteenweg 266
1030 Schaarbeek
België

Openingstijden

Woensdag tot zondag,
van 12 tot 18 uur
(Laatste toegang 17:30).

Gesloten tijdens de feestdagen.

 

Prijs

Volwassenen: € 7,00
Groepen, senioren, studenten € 5,00
Kinderen, Schaerbeek € 3,00
Artikel 27: € 1,25